بیماری‏های ارتفاع - بخش ششم: درمان پیشرفته

ارتفاع زیاد می‎تواند انتقامی ویرانگر از بدن ما بگیرد، اما می‏توان از این امر جلوگیری کرد. هنگامی که دچار بیماری ارتفاع می‎شوید، می‏باید آن را درمان کنید و به یاد داشته باشید بهترین درمان همان کاهش ارتفاع است. اما در  این مبحث به موضوع درمان بیشتر می‏پردازیم.

اکثر داروها می ‏توانند علائم خفیف یا متوسط بیماری ارتفاع (مانند سردرد) را کاهش دهند ولی آن‏ها را درمان نمی‏کنند. کم کردن ارتفاع تنها درمان قطعی AMS است. اکسیژن خالص باعث کاهش اثرات بیماری ارتفاع می‏شود، هر چند بسیاری از کوهنوردان معتقدند جینگو بیلوبا (Ginkgo biloba) باعث کاهش یا جلوگیری از بیماری ارتفاع است در حالی که آزمایشات اخیر ثابت کرده که هیچ تاثیر در درمان و یا کاهش AMS ندارد.

سه چیز مهم است که در مورد بیمای ارتفاع باید به یاد داشته باشید:

1. اگر علائمی از AMS دارید هیچوقت به ارتفاع جدیدی برای خوابیدن نروید (به یاد داشته باشید "ارتفاع زیاد، خواب کم")

2. اگر شما در ارتفاعی که بیماری ارتفاع دارید باقی ماندید و علائمتان بدتر شد. فرود و کاهش ارتفاع را در اسرع وقت انجام دهید.

3. اگر شما علائمی از بیماری ارتفاع دارید- حتی اگر شما تنها فرد گروه باشید که این احساس را دارد- سعی کنید به افراد هم گروهتان نشان دهید که دچار بیماری ارتفاع شده‏اید.

هر کس که دچار اِدِم ریوی در ارتفاع بالا شد باید فورا فرود آید. در صورتی که علائم شدید باشد ممکن است نیاز باشد که هلیکوپتر اینکار را انجام دهد. در صورتی که امکان این امر نبود (به علت آب و هوای نامساعد و...) گزینه‏هایی برای کمک به وی وجود دارد. شما می‏توانید از کپسول اکسیژن تحت فشار و یا کپسول پر فشار قابل حمل برای بازگرداندن تنفس به وی استفاده کنید. فرد مبتلا به HAPE باید تا حد امکان استراحت کند. از آنجا که دراز کشیدن (صاف) برایش می‏تواند ناراحت کننده باشد ، بهتر است از وسیله‏ای مانند کیسه خواب و یا کت پر برای قرار دادن در زیر سر وی استفاده کنید تا سرش کم بالا قرار گیرد.

برخی از دارو‎های کمک کننده عبارتند از : Nifedipine و Frusemide است. 

Nifedipine داروی ضد فشار خون است که فشار شریان ریوی (عامل استHAPE) می‏باشد را کاهش می‏هد، در نتجه اکسیژن رسانی را بهبود می‏بخشد. استفاده آن در کاهش فشار خون است. پس باید این را به خاطر داشته باشید که نباید بلافاصله پس از رؤیت  این علائم از آن استفاده کرد. این دارو در بیمارانی که سابقه قبلی از HAPE داشته‏اند موثر بوده است.

Frusemide ممکن است کمک به حذف مایع اضافی از ریه کند ولی در مقابل می‏تواند اثرات جانبی حادی در افرادی که دچار کم آبی هستند، ایجاد کند.

مانند HAPE، یک فرد مبتلا به ادم مغزی در ارفتاع بالا ، نیاز به فرود فوری دارد و می‏باید در جستجوی کمک‏های پزشکی باشد. دوره‏های متناوب درمان می‏تواند در بهبود و جلوگیری از بدتر شدن HACE کمک کند.

فرد مبتلا می‏تواند از دگزامتازون که معکوس تورم است (مخصوصا تورم مغزی) استفاده کند. گرچه می‏توان آن را به صورت پیشگیرانه استفاده کرد. دگزامتازون یک داروی قوی است که می‏تواند عوارض جانبی جدی داشته باشد. اما در شرایط شدید، می‏تواند به بهبود فردی که از HACE رنج می‏برد کمک کند و به او زندگی دوباره دهد. این دارو به بازگرداندن افرادی که از بیماری HACE به کما رفته اند مشهور است. همچنین شما می‎توانید به فرد مبتلا به HACE اکسیژن خالص رسانده و وی را به اکسیژن پرفشار برسانید.

بیماری‌های ارتفاع - بخش پنجم: درمان پیشگیرانه

درمان پیشگیرانه

چند راه برای جلوگیری و یا تقلیل برخی عوارض ارتفاع بالا مثل AMS ، HAPE و HACE وجود دارد.

بهترین راه برای درمان پیشگیرانه چیست؟ اگر در شما نشانه‌هایی از علائمی که از هر کدام از بیماری‌های ارتفاع که در گذشته ذکر شده، در حال شکل گیری است، خود را به جایی برسانید که این علائم وجود نداشته. اگر علائم بدتر شد، کاهش ارتفاع بهترین راه حل است. تغییر ناگهانی در ارتفاع ندهید- کسی که تا ارتافع 4572 متری رفته بدتر از کسی است که به آرامی  و با هم هوایی به ارتفاع 6069متری رفته ، می‌باشد.

اگر شما نیاز به ماندن در ارتفاع دارید، بهتر است قبل از خواب چند فعالیت سبک انجام دهید. به طور کلی علائم ارتفاع در هنگام خواب بدتر می‌شود.

مهمترین عامل در تعیین احتمال کلی برای بیمار های ارتفاع ، انجام ندادن هم  هوایی است. برای ایجاد سازش با ارتفاع، در هنگام شروع صعود، یک شب را دراتفاع 3048 متری بخوابید.  بالاتر از 3048 متر، بیشتر از 304 تا 457 متر بالاتر از ارتفاع قبلی‌ای که خوابیده‌اید نروید. برای هر 914 متر صعود، خواب دو شب متوالی در آن ارتفاع ، سبب هم هوایی می‌گردد. قاعده اصلی صعود "صعود به ارتفاع بالا، خواب در ارتفاع پایین" اشاره به عملکرد صعودی در طول روز به ارتفاعات بالاتر و سپس فرود در شب برای خوابیدن در ارتفاع پایین‌تر است. کم آب در ارتفاع بالا رایج است و می‌تواند مانع از هم هوایی گرد، پس از قبل و  در حین صعود مقدار زیادی آب بنوشید.

برخی داروها برای پیشگیری و درمان بیماری های ارتفاع وجود دارد- این داروها می‌تواند تا حد متوسطی از زمان شروع صعود، کاهشی در علائم بیماری‌های بدهد.

• ایبوپروفن: در کاهش سر درد طبیع ارتفاع موثر است. اگر شماآن را مصرف کردید و سردردتان بدتر شد می‌باید ارتفاع کم کنید.
• دیامُکس(Diamox): می‌تواند سرعت تنفس شما را افزایش دهد، که این امر موجب افزایش اکسیژن در خون می‌شود. همچنین این علائم هنگامی که شما بخوابید بهتر می‌شود. اگر شما آن را برای پیشگیری مصرف می‌کنید، حتمی باید یک روز کامل قبل از صعود آن را مصرف کنید تا بدنتان به پردازش بپردازد. تمام داروها ممکن است عوارض جانبی و آلرژیک داشته باشند، بنابراین بهتر است در بار اول مصرف این دارو آن را در ارتفاع پایین مصرف کنید. در اکثر موارد با دقت و احتیاط در صعود مجبور به استفاده از Diamox نمی‌شوید.
• استازولامید: یا دوزهای پایین فوروزماید در درمان اِدِم درصورت متورم  پاهای متور موثر است.
• همچنین استفاده نکردن از مواد مخدر، الکل یا هر دارویی که تغییر یا کاهشی در تنفس ایجاد کند.

به برخی افراد توصیه می‌کنیم به ارتفاعات بالا نروند، بیماران قلبی، ریوی و کم خونی. دیابتی‌ها می‌توانند به ارتفاع بالاتر بروند ولی باید مراقب سطح گلوکز خون باشند زیرا ممکن است مانیتور گلوکز در ارتفاع بالا، سطح گلوکز را کم نشان دهد و بیماری ارتفاع ممکن است کتواسیدوز (یک وضعیت وخیم ، ناشی از فقدان انسولین) را ایجاد کند. CDC توصیه می‌کند که زنان باردار نباید به ارتفاع بالاتر از 3658 متر بروند،پژوهشگران نمی‌دانند که آیا اثرات بیماری ارتفاع بر جنین تاثیر دارد یا نه ولی نگرانی از این وجود دارد که نشت عروق خونی سبب آسیب به جنین گردد.

در مبحث بعد به برخی درمان‌‎های بیماری‌های ارتفاع می‌پردازیم.